CƠM MẮM – NGỌT LỊM HƯƠNG QUÊ Má tôi hay nói: "Nghèo ăn rau, giàu ăn mắm". Hồi nhỏ, tôi tưởng đó chỉ là câu nói đùa. Lớn lên rồi mới thấy, có bữa cơm mắm mà nhớ cả đời. Hồi đó nhà tôi nghèo. Căn bếp chỉ rộng chừng mười mét vuông, mái lá rơm, tường đất sét trộn rơm vàng, cái bàn ăn cũ kĩ kê giữa nhà bằng bốn chân gỗ đã ngả màu, cứ lắc lư mỗi lần có ai ngồi mạnh tay. Vậy mà bữa nào cũng có tiếng cười. Cười trong cái khói bếp cay xè mắt, cười giữa tiếng bát đũa lách cách và tiếng ông nội chậm rãi gắp từng miếng mắm. "Mắm này má làm hồi Tết, ngon lắm đó nghen." Bà nội vừa dặn, vừa múc từng muỗng mắm ruốc ra chén, chan thêm chút nước sôi, dằm trái ớt hiểm, vắt miếng chanh, đảo nhẹ tay, mùi thơm dậy lên, thơm đến nhói lòng. Tôi nhớ nhất những buổi trưa hè, trời chang chang nắng, tụi nhỏ trong xóm đi học về ghé nhà tôi. Má kêu: "Ở lại ăn miếng cơm nghen tụi bây". Cơm trắng trong nồi đất, xới ra khói nghi ngút, đặt giữa mâm chỉ có chén mắm ruốc pha ớt tỏi, thêm dĩ...