BỮA CƠM ĐÚNG VỊ, GIỮA PHỐ THỊ HỐI HẢ

 CƠM MẮM – NGỌT LỊM HƯƠNG QUÊ

Má tôi hay nói: "Nghèo ăn rau, giàu ăn mắm". Hồi nhỏ, tôi tưởng đó chỉ là câu nói đùa. Lớn lên rồi mới thấy, có bữa cơm mắm mà nhớ cả đời.

Hồi đó nhà tôi nghèo. Căn bếp chỉ rộng chừng mười mét vuông, mái lá rơm, tường đất sét trộn rơm vàng, cái bàn ăn cũ kĩ kê giữa nhà bằng bốn chân gỗ đã ngả màu, cứ lắc lư mỗi lần có ai ngồi mạnh tay. Vậy mà bữa nào cũng có tiếng cười. Cười trong cái khói bếp cay xè mắt, cười giữa tiếng bát đũa lách cách và tiếng ông nội chậm rãi gắp từng miếng mắm.

"Mắm này má làm hồi Tết, ngon lắm đó nghen." Bà nội vừa dặn, vừa múc từng muỗng mắm ruốc ra chén, chan thêm chút nước sôi, dằm trái ớt hiểm, vắt miếng chanh, đảo nhẹ tay, mùi thơm dậy lên, thơm đến nhói lòng.

Tôi nhớ nhất những buổi trưa hè, trời chang chang nắng, tụi nhỏ trong xóm đi học về ghé nhà tôi. Má kêu: "Ở lại ăn miếng cơm nghen tụi bây". Cơm trắng trong nồi đất, xới ra khói nghi ngút, đặt giữa mâm chỉ có chén mắm ruốc pha ớt tỏi, thêm dĩa rau luộc hái ngoài vườn, vậy mà đứa nào cũng hít hà ăn no bụng.

Ba tôi hay trộn mắm với cơm, vo tròn lại từng nắm nhỏ, gọi là cơm nắm mắm. Ông bảo: "Ngày trước đi làm đồng, mang cơm này theo là khoẻ nhất, ăn nhanh mà đậm đà, không lo thiu". Tôi ngồi kế bên, đếm từng nắm cơm ba vo, vừa ăn vừa nghe ba kể chuyện thời còn trai trẻ, rượt cá lia thia ngoài ruộng lúa.

Những buổi chiều mưa dầm dề, tôi và chị gái hay ngồi co ro bên bếp. Má nấu món đơn giản thôi – mắm kho quẹt, bỏ tí tóp mỡ, vài cọng hành lá, bắc trên nồi đất, đun lửa riu riu. Chỉ nghe mùi thôi là bụng đã cồn cào. Có khi còn chưa kịp bày mâm, tôi đã lén chấm miếng rau vào nồi kho quẹt, vừa ăn vừa xuýt xoa.

"Chừa cho tao với nghen!" – chị tôi la lên, chạy lại giành. Má cười, mắng yêu: "Chưa gì hết, tụi bây như quỷ đói!"

Thời gian trôi, tôi lớn, đi học xa nhà, rồi đi làm. Những bữa cơm ngoài phố xá đầy đủ hơn, bàn ăn nhiều món hơn, nhưng không hiểu sao cứ nhớ hoài chén mắm nhỏ. Có lần bệnh, nằm nhà trọ không ăn được gì, má gửi lên một hũ mắm ruốc nhỏ, kèm mảnh giấy: "Pha với chanh, ớt, tỏi, ăn với cơm trắng nghen con." Vậy mà tôi ăn hết sạch cả tô cơm, mùi mắm làm tôi muốn khóc.

Bữa nay, con gái tôi cũng ăn cơm với mắm. Nó kêu: "Sao mắm này ngon quá trời vậy ba?" Tôi cười, kể cho nó nghe chuyện ông nội từng vo cơm mắm cho tôi ăn ra sao, bà nội từng dằm mắm ruốc chan cơm nóng thế nào. Con bé chấm miếng mắm, cười tươi rói: "Con thích cái mùi này quá trời. Ba làm thêm nữa nghen."

Tôi không nói gì, chỉ lẳng lặng mở nắp hũ mắm tỏi ớt của má làm hồi trước Tết còn để lại. Mắm Hương Trung. Ngọt lịm như hương quê, thơm đậm đà mà mặn mà như tình nhà. Tôi chan vào cơm, mùi dậy lên – vẫn là cái mùi năm xưa má dạy tôi pha, chỉ khác là giờ, tôi dạy lại cho con.

Bữa cơm quê không cần cầu kỳ. Chỉ cần có cơm trắng dẻo thơm, có chén mắm ngon chan chút thương nhớ, có người thân ngồi cạnh, nhắc chuyện xưa, là lòng mình thấy đủ đầy.

Tôi viết những dòng này khi đang xới cơm cho con, còn nồi mắm kho quẹt trên bếp thì đang kêu "xèo xèo" nghe ấm lòng. Ngoài sân, nắng vàng như rót mật. Mùi mắm từ bếp bay ra, gọi tôi quay về những năm tháng tuổi thơ, nơi có ông bà, có má ba, có một tuổi nhỏ chưa biết lo nghĩ, chỉ biết ăn cơm mắm mà thấy ngon đến tận đáy lòng.

Nếu ai đó đang ở xa quê, thèm một chén mắm đúng vị quê nhà, hãy thử một lần ăn lại cơm trắng với mắm. Ngồi yên, nhắm mắt, hít thật sâu, để mùi mắm dẫn mình về lại nơi từng có những bữa ăn rộn ràng tiếng cười.

Và nếu muốn tìm đúng cái mùi mắm năm xưa má từng làm – mùi mắm ruốc, mắm tỏi ớt đậm đà của miền Trung – thì...

🛒 Đặt hàng ngay tại Shopee Hương Trung 🌐 Xem thêm tại huongtrung.vn 📘 Hoặc kết nối qua Facebook Hương Trung ☎ Hết mắm gọi tôi nha: 0853721033