BỮA CƠM ĐÚNG VỊ, GIỮA PHỐ THỊ HỐI HẢ
BỮA CƠM ĐÚNG VỊ, GIỮA PHỐ THỊ HỐI HẢ
Chiều nay, giữa cái ồn ã của phố thị, tôi bỗng thèm cơm quê đến lạ. Không phải thèm món cao sang gì đâu – chỉ là thèm một chén cơm nóng, chấm chút mắm ruốc xào sả ớt, ăn với miếng cá khô chiên giòn. Thèm cái cảm giác ngồi quanh mâm cơm, nghe tiếng muỗng va chén lách cách, nghe giọng má gọi với ra từ gian bếp:
“Cơm chín rồi đó nghen, vô ăn lẹ kẻo nguội!”
Chỉ một câu nói thôi, mà như mở cả ký ức tuổi thơ trong tôi.
1. Mùi cơm chiều và tiếng gọi thân thương
Ở quê, mỗi khi trời chạng vạng, gió mang theo mùi cơm mới nấu thơm lừng. Nhà tôi nhỏ, mái tôn cũ, nhưng bữa cơm lúc nào cũng đầy tiếng cười. Má hay bày ra mâm cơm giữa nhà – chén nước mắm trong veo, dĩa mắm ruốc xào sả ớt, thêm đĩa rau luộc hái ngoài vườn.
Tôi nhớ, có bữa cơm chỉ có vậy thôi, mà ba tôi ăn ngon lành, vừa ăn vừa khen:
“Cơm với mắm ruốc gì mà ngon quá trời, má tụi nhỏ nấu khéo thiệt.”
Má cười, tay múc thêm cơm cho ba, nói nhỏ:
“Có gì đâu, ruốc này hồi Tết làm, để hũ tới giờ còn thơm lắm nghen.”
Cái câu “còn thơm lắm nghen” của má nghe sao mà dễ thương, chân chất. Cả mâm cơm chan đầy mùi mắm, cay cay mặn mặn, mà ấm lòng lạ. Hồi đó, tôi còn nhỏ, cứ nghĩ mắm là món “nhà nghèo”. Giờ lớn rồi, đi xa rồi, mới hiểu – hương mắm ấy mới là mùi của quê hương.
2. Mắm – linh hồn của căn bếp quê
Người ta nói, bếp là trái tim của ngôi nhà. Với người miền Trung, hũ mắm chính là linh hồn của cái bếp ấy. Ở quê tôi, không nhà nào thiếu mắm. Có nhà làm mắm ruốc, nhà lại ủ mắm nêm, mắm cá, mắm tôm… Hễ tới mùa nắng là cả xóm rộn ràng: người phơi cá, người đảo mắm, người rửa thùng gỗ.
Má tôi khéo tay, ủ mắm ngon nổi tiếng trong xóm. Bà hay nói:
“Mắm ngon là nhờ mình kiên nhẫn, phải để nó thở, phải để nó chín tự nhiên. Cũng như người, gấp quá thì chẳng ra hồn đâu.”
Hồi đó, tôi không hiểu. Giờ làm việc nơi phố thị hối hả, mới thấy má nói chẳng sai.
Cái gì muốn “ra vị”, cũng cần có thời gian.
Mắm ruốc má làm luôn thơm nồng, đậm đà. Mỗi lần mở hũ ra, mùi bay khắp nhà. Lúc đầu thì hăng, nhưng vài giây sau, lại thấy mùi ấy ấm áp, gần gũi đến lạ. Má hay xào mắm ruốc với sả, ớt – món ấy cay lắm, nhưng ăn cùng cơm trắng thì ghiền luôn.
“Con nít giờ lạ ghê, ăn mắm ruốc mà ghiền luôn đó nghen!” – má hay nói mỗi khi tụi nhỏ hàng xóm chạy qua xin một muỗng.
3. Bữa cơm quê – nơi giữ lại những điều bình dị
Ngày xưa, bữa cơm quê đơn giản lắm. Mỗi nhà một nồi cơm trắng, đôi khi có thêm nồi canh tập tàng, dĩa cá khô, chén mắm. Vậy mà cả nhà ăn ngon lành, chẳng ai chê thiếu món này món nọ.
Bữa cơm của má luôn có chén nước mắm cốt, vàng sóng sánh, thơm nồng. Mắm ấy, má ủ tận mười tám tháng trong thùng gỗ, phơi nắng ngoài sân. Bà hay bảo:
“Mắm mà phơi ít nắng là hư, phải để nắng Phan Thiết hong đều, mới ra cốt ngon. Mắm ủ lâu, nước trong, vị đậm, đó mới gọi là mắm thiệt.”
Tôi còn nhớ, má giữ hũ mắm như giữ vàng. Ai ghé chơi, bà cũng lấy ra mời:
“Nếm thử coi, mắm nhà tui ngon hông. Pha miếng chanh, tỏi, ớt vô là ăn rau luộc hết cả dĩa luôn đó!”
Mắm không chỉ là món ăn, nó còn là cách má tiếp đãi, là tấm lòng của người quê mộc mạc. Ai đến chơi, dù không có món gì sang, má cũng có thể rót ra chén mắm, bày dĩa rau, là đủ thành bữa ngon.
4. “Mắm kho” và nồi cơm nhà nghèo
Nhớ hoài món mắm kho má nấu. Mắm kho không phải món ai cũng biết nấu ngon. Phải chọn mắm vừa tay, cá phải tươi, thịt phải có chút mỡ, sả và ớt phải băm thật nhuyễn. Má nấu mắm kho vừa thôi, đừng mặn gắt, mà cũng đừng nhạt. Khi kho, má cho nước mắm cốt vào, hương lan ra khắp bếp.
“Thấy hông con, mắm kho mà nổi váng dầu vàng là được rồi đó.”
Bữa nào có mắm kho, là y như rằng cả xóm biết. Hàng xóm ghé chơi, ngồi ăn ké. Có bữa, bà Sáu hàng bên bưng chén cơm qua, cười nói:
“Nghe mùi mắm kho là biết nhà bây rồi đó nghen. Cho tao chấm miếng coi.”
Mọi người ngồi quanh mâm, vừa ăn vừa kể chuyện. Cơm nóng, mắm kho cay, mồ hôi lấm tấm mà vẫn cười rổn rảng. Giờ nghĩ lại, đó không chỉ là bữa ăn – đó là tuổi thơ.
5. Ngày còn má ủ mắm
Tôi còn nhớ rõ hình ảnh má ngồi ngoài sân, dưới nắng trưa, tay đảo từng hũ mắm. Bà đội nón lá cũ, mồ hôi thấm áo, mà vẫn cười.
“Mắm mà không đảo là nó không chín đều đâu con. Phải trở tay hoài, vậy nó mới thơm.”
Mỗi lần ủ mắm, nhà thơm mùi cá cơm phơi, mùi muối mằn mặn, mùi nắng vàng hắt lên từng thùng gỗ. Khi đó tôi chỉ thấy nặng mùi, đâu có biết mai này lớn lên, xa quê, cái mùi ấy lại khiến mình bật khóc.
Má mất rồi, tôi vẫn còn giữ lại vài hũ mắm bà làm trước khi đi. Hũ mắm ấy, tôi để trên kệ, không nỡ mở. Mỗi lần nhớ má, tôi chỉ đứng nhìn. Mắm vẫn trong veo, vẫn thơm, như giữ lại một phần hơi ấm của người đã khuất.
6. Phố thị có đủ thứ, chỉ thiếu mùi quê
Giờ tôi sống giữa thành phố đông đúc. Cửa hàng nào cũng có đồ ăn ngon, nhà hàng nào cũng đầy hương vị mới lạ. Nhưng lạ thay, chẳng món nào khiến tôi thấy “đúng vị” như bữa cơm quê năm nào.
Có hôm đi làm về muộn, tôi mở tủ, thấy còn hũ mắm ruốc má gửi. Tôi bật bếp, xào chút sả, ớt, đổ mắm vào, mùi hăng hăng bay lên. Căn phòng nhỏ ngập hương mắm – mùi mà có người nghe thì bịt mũi, còn tôi thì rưng rưng.
Tôi nhớ má, nhớ bếp củi, nhớ chén cơm trắng nóng hổi.
Giữa thành phố đầy đủ tiện nghi, chỉ cần mắm quê thôi là thấy lòng bình yên.
7. Con nít thành phố và “mắm quê”
Mấy đứa nhỏ ở thành phố, ban đầu nghe đến mắm thì nhăn mặt. Nhưng rồi có lần tôi đem hũ mắm ruốc xào sả ớt ra, trộn cơm cho tụi nó ăn. Một đứa liếc tôi rồi hỏi:
“Cái này mặn không dì?”
Tôi cười:
“Mặn mà ngon nghen, ăn thử đi.”
Vậy mà nó ăn liền hai chén cơm. Vừa ăn vừa hít hà:
“Cay cay, mà thơm quá. Dì ơi, mai con ăn nữa nha!”
Tôi bật cười. Má mà thấy chắc vui lắm. Mấy đứa nhỏ bây giờ ăn mắm mà mê, cũng là một cách giữ lại hồn quê trong lòng chúng.
8. Một bữa cơm “đúng vị” giữa phố
Có lần, tôi rủ mấy người bạn về nhà, nấu bữa cơm kiểu quê. Không gì cầu kỳ – chỉ là cơm trắng, mắm ruốc xào, cá khô chiên, rau luộc chấm mắm nêm. Lúc đầu tụi bạn còn ngại, nhưng khi ngửi thấy mùi mắm, ai cũng gắp liền.
“Ủa, ngon quá vậy! Hồi giờ tưởng mắm hôi chứ, ai dè thơm dữ.”
Cả bàn cười vang. Bữa cơm đơn giản mà ấm cúng.
Tôi chợt nhận ra, dù ở đâu, chỉ cần có bữa cơm giản dị, có hương mắm đậm đà, là có quê nhà trong tim.
9. Mùi mắm – mùi của ký ức
Mắm với tôi không chỉ là món ăn, nó là sợi dây nối giữa quá khứ và hiện tại. Mỗi lần mở hũ mắm, tôi thấy cả tuổi thơ ùa về: hình ảnh má lom khom dưới nắng, tiếng ve mùa hè, tiếng gió thổi qua hàng dừa.
Hương mắm nồng nàn, cay xè nơi đầu lưỡi nhưng lại ấm trong lòng. Nó khiến tôi nhớ má, nhớ những bữa cơm chiều có tiếng cười, nhớ mùi khói bếp quyện cùng mùi mắm ruốc xào sả.
Người ta nói “quê hương là nơi đi đâu cũng muốn về”. Tôi nghĩ, quê hương còn là nơi có mùi mắm đậm đà, có bữa cơm má nấu, có ký ức chẳng thể nào phai.
10. Má dặn
Ngày tôi rời quê lên Sài Gòn, má gói cho tôi ba hũ mắm. Bà dặn:
“Lên đó nhớ ăn cơm với mắm nghen con. Cơm phố thị ngon mấy, ăn riết cũng ngán. Mắm là hương nhà đó, đừng quên.”
Tôi mang theo. Mỗi lần mệt, tôi chỉ cần mở hũ mắm, chan cơm trắng, là thấy má như đang ngồi bên cạnh.
Có những ngày mưa, tôi lại bật bếp, xào mắm ruốc sả ớt, mùi lan ra khắp phòng. Tôi khẽ nói một mình:
“Má ơi, con vẫn ăn cơm với mắm nghen, y như má dặn.”
11. Tình quê trong từng giọt mắm
Tôi vẫn luôn tin, mắm là món ăn kỳ diệu nhất của người Việt.
Trong một giọt mắm nhỏ, có cả biển, có cả nắng, có cả mồ hôi của những người đàn bà quê tảo tần. Có cả tình thương, sự kiên nhẫn, sự chân thành.
Mắm không chỉ đậm vị, mà còn đậm tình. Người không lớn lên cùng mắm, khó mà hiểu vì sao có người xa quê chỉ cần nghe thoang thoảng mùi mắm là rơi nước mắt.
12. Lời nhắn gửi
Giữa phố thị hối hả, ai cũng bận rộn, ăn uống cũng vội vàng. Nhưng nếu có dịp, bạn thử dừng lại một chút, nấu bữa cơm giản dị thôi – chén cơm nóng, dĩa rau luộc, chén mắm ruốc sả ớt hay mắm nêm pha tỏi ớt. Ngồi xuống, ăn chậm rãi, để cảm nhận vị mắm tan ra – cay cay, mặn mặn, mà thấm đẫm tình quê.
Rồi bạn sẽ thấy, hóa ra hạnh phúc không ở đâu xa – nó nằm trong mâm cơm, trong chén mắm, trong nụ cười của người thân.
Còn tôi, mỗi khi nghe ai hỏi “ở thành phố có gì ngon?”, tôi chỉ cười nhẹ:
“Có mắm quê đó, ngon và đúng vị hơn bất cứ món nào.”
Và nếu một chiều nào đó, bạn cũng thèm tìm lại mùi mắm quê, muốn nếm lại vị mắm đúng kiểu Phan Thiết, thì…
Ai thèm mắm, nhớ ghé Shopee: shopee.vn/huongtrungfood hay vô coi ở huongtrung.vn nghen.
Má tui cũng hay coi Facebook facebook.com/nuocmamhuongtrung để xem tụi nhỏ nấu món gì lạ lạ với mắm.
Còn hết mắm đột xuất thì cứ gọi liền: ☎ 0853 721 033 – nghe giọng thân quen mà ấm lòng liền.
Bữa cơm quê – chỉ đơn sơ vậy thôi, nhưng là nơi giữ lại trọn vẹn hương vị, ký ức và tình thương của cả một đời người.
Giữa phố thị hối hả, ai tìm được bữa cơm đúng vị, nghĩa là đã tìm lại được một phần quê trong tim mình. ❤️
Nhận xét
Đăng nhận xét