Mùi Nhà Cũ

  Mắm Hương Trung – Sự Gắn Kết Trong Từng Bữa Cơm Mỗi bữa cơm không cần phải cầu kỳ, chỉ cần một chén mắm Hương Trung là đủ. Đó là những bữa cơm cùng nhau chia sẻ, là những khoảnh khắc gia đình quây quần, là sự ấm áp trong từng giọt mắm. Những chiều buông nắng nhạt, tôi hay nhớ về gian bếp cũ của má. Nó bé thôi, gạch tàu đỏ loang lổ, vách ván đã sờn, vách tôn thì loang gỉ, nhưng ở đó chưa bao giờ thiếu tiếng cười và mùi mắm thơm đến lạ. Ngày nhỏ, tôi hay ngồi chồm hổm trên chiếc ghế gỗ thấp, ngó má lom khom bên bếp than. Cái bếp lò củi nổ lách tách, bốc lên khói cay mắt nhưng thơm. Má bảo: “Cái mùi này mới là mùi nhà nghen con. Mắm xào sả ớt phải phi cho cháy cạnh mới ngon.” Má làm mắm chẳng cầu kỳ gì đâu. Chỉ hũ mắm ruốc mua ngoài chợ, thêm nắm sả băm, mấy trái ớt hiểm cắt nhuyễn, tỏi phi vàng rồi cho mắm vô đảo đều. Lửa liu riu, tay má đảo đều, hương mắm quyện với sả ớt thơm lừng, cả xóm ngửi thấy là biết nhà tui sắp ăn cơm. Có bữa mưa giăng trắng xóa, ngoài hiên gió lùa l...

  Mắm Hương Trung – Ký Ức Từ Những Ngày Cơm Nghèo Cơm trắng, cá khô, mắm – những bữa ăn mà người lớn hay gọi là "cơm nghèo", nhưng lại chứa đựng đầy đủ sự ấm cúng và yêu thương. Với mắm Hương Trung, tôi đã tìm lại được hương vị ấy – giản dị mà trọn vẹn. I. "Cơm nghèo" – mà sao lại nhớ hoài? Hồi nhỏ, tôi cứ hay thắc mắc hoài: sao nhà mình ăn cơm với mắm hoài vậy? Mỗi lần má lấy cái hũ mắm ruốc từ trong chạn ra, mở nắp, cái mùi đặc quánh thơm nức tràn ra cả gian bếp. Tôi chun mũi: “Má ơi, sao con thấy tụi bạn được ăn thịt bò, cá hồi, còn mình toàn mắm không vậy má?” Má cười, lấy đũa quẹt nhẹ một chút mắm ruốc lên chén cơm tôi: “Con ăn đi, mắm này má làm hồi Tết đó, có xào sả ớt rồi, cay cay, mặn mặn, ăn với cơm nóng là hết sẩy.” Vậy mà ăn vô rồi thì quên hết mọi thắc mắc. Cái vị mắm ruốc má xào thơm lừng, quyện sả băm vàng ươm, tóp mỡ giòn rụm… Ăn một miếng cơm là phải thêm một miếng mắm. Cơm trắng chan chút nước mắm kho quẹt từ hôm qua còn dư, chấm thêm trái cà...

  Đến Với Nước Mắm, Cảm Nhận Lại Tình Yêu Xưa Cũ “Cái vị mắm ruốc xào sả ớt hồi nhỏ ăn với cơm nguội, sao giờ vẫn nhớ như in... Nhắm mắt lại, nghe mùi là thấy cả bếp nhà xưa, thấy dáng má lom khom bên lò đất...” Tui kể bạn nghe, cái mùi mắm – mắm ruốc, mắm nêm, mắm kho, nước mắm – nó không phải chỉ là một vị mặn đâu. Nó là ký ức. Là cả một vùng quê cũ kỹ nằm gọn trong từng giọt mắm đậm đà. Là mùi áo bà ba thơm khói bếp. Là giọng má la nhẹ: “Cơm nguội đó nghen, ăn lẹ không kiến bu!” Là tiếng chắt chiu của những tháng ngày giản dị nhưng chan chứa tình thương. Bữa cơm quê – nơi trái tim chạm vị mắm Bữa cơm ngày xưa, thiệt tình mà nói, có khi không cần cá, không cần thịt. Chỉ một chén mắm kho nhỏ xíu, dằm quả ớt, vài lát khế, đậu rồng hoặc trái dưa leo cũng đủ để ba anh em tui hì hụp chan cơm no bụng. Má hay xắt sả, đâm ớt, phi dầu cho vàng rồi trút mắm ruốc vô xào tới khi thơm nức xóm. Mùi đó, mùi mắm xào sả ớt, không lẫn vào đâu được. Cứ mỗi lần má nấu là mấy đứa nhỏ hàng xóm ...

  Đến Với Mắm, Cảm Nhận Lại Tình Yêu Xưa Cũ Tui không biết mấy người có khi nào… đang ăn một miếng cơm bình thường thôi, rồi bỗng dưng đứng người vì cái mùi vị đó nó đưa mình quay lại thiệt xa – tới một cái bếp củi ám khói, tới tiếng má kêu vọng từ đầu hè, tới cái thời còn lấm lem chân đất chạy rong khắp xóm… Chỉ vì một chút mắm ruốc cháy sả ớt, một chén mắm kho để dành từ hồi Tết, hay chỉ đơn giản là giọt nước mắm đậm đà rưới lên chén cơm trắng. Hồi đó nhà tui nghèo, mà nghèo kiểu không có gì để giấu. Nhưng trong cái nghèo đó, lúc nào bữa cơm cũng có tiếng cười. Má ngồi đầu mâm, ba bưng nồi cơm mới hấp ra từ nồi gang đen bóng. Tụi tui, ba đứa nhỏ, tranh nhau cái chỗ gần chén mắm ruốc cháy mà má mới kho. Trời ơi, cái mùi nó thơm tới mức bây giờ nghĩ lại còn nghe cay cay sống mũi… Má hay nói, "Mắm ruốc phải làm hồi cuối năm, lúc ruốc đang mặn, đang thơm, chứ để qua Giêng là mất mùi." Mà má làm thì y như rằng có hũ mắm để dành tới tận tháng Tư, tháng Năm, đem ra xào lại với...

  Cơm Mắm – Ngọt Lịm Hương Quê Mỗi lần ngồi giữa phố thị chật chội, xe cộ nhằng nhịt, người đông mà lòng lại lạc lõng, tôi hay thèm một bữa cơm quê. Không cần cao lương mỹ vị, chỉ cần chén cơm trắng, dĩa rau luộc còn đọng nước, miếng cá nướng cháy cạnh, thêm chén mắm ruốc xào sả ớt là đủ thấy đời ngọt lịm. Lúc đó, cái bụng no không quan trọng bằng cái hồn được sưởi ấm. Và tôi lại nhớ má, nhớ căn bếp ám khói mùi rơm, nhớ tiếng leng keng cái nồi đất cọ vào thìa nhôm, nhớ tiếng má gọi vọng ra: – Cơm xong rồi, tụi bây vô ăn lẹ, mắm còn nóng hổi nè. Mắm – món mà nhiều người nghe qua đã nhăn mặt, vậy mà với tôi, đó là thứ hương quê ăn sâu vào máu thịt. Mỗi loại mắm là một phần ký ức, một khúc nhỏ tuổi thơ, gói trong cái mặn mòi mà chan chứa tình thương. Mắm ruốc xào sả ớt – món ăn của những ngày bận rộn Hồi đó nhà đông con, má làm dâu, lại chăm cả ruộng, rẫy, heo, gà, nên bữa cơm nào cũng nhanh gọn. Có những ngày bận tới mức không kịp nấu canh, má lấy hũ mắm ruốc ra, xào lẹ với sả...