Đến Với Nước Mắm, Cảm Nhận Lại Tình Yêu Xưa Cũ
“Cái vị mắm ruốc xào sả ớt hồi nhỏ ăn với cơm nguội, sao giờ vẫn nhớ như in... Nhắm mắt lại, nghe mùi là thấy cả bếp nhà xưa, thấy dáng má lom khom bên lò đất...”
Tui kể bạn nghe, cái mùi mắm – mắm ruốc, mắm nêm, mắm kho, nước mắm – nó không phải chỉ là một vị mặn đâu. Nó là ký ức. Là cả một vùng quê cũ kỹ nằm gọn trong từng giọt mắm đậm đà. Là mùi áo bà ba thơm khói bếp. Là giọng má la nhẹ: “Cơm nguội đó nghen, ăn lẹ không kiến bu!” Là tiếng chắt chiu của những tháng ngày giản dị nhưng chan chứa tình thương.
Bữa cơm quê – nơi trái tim chạm vị mắm
Bữa cơm ngày xưa, thiệt tình mà nói, có khi không cần cá, không cần thịt. Chỉ một chén mắm kho nhỏ xíu, dằm quả ớt, vài lát khế, đậu rồng hoặc trái dưa leo cũng đủ để ba anh em tui hì hụp chan cơm no bụng.
Má hay xắt sả, đâm ớt, phi dầu cho vàng rồi trút mắm ruốc vô xào tới khi thơm nức xóm. Mùi đó, mùi mắm xào sả ớt, không lẫn vào đâu được. Cứ mỗi lần má nấu là mấy đứa nhỏ hàng xóm chạy vô, ghé đầu vô cửa bếp: “Dì Sáu nấu gì mà thơm dữ vậy dì?”
Rồi tới mắm nêm. Má tui làm mắm nêm từ cá cơm, muối hột, rồi ủ trong cái ché nhỏ đậy lá chuối, cột dây lát lại. Nắng phơi lên da cháy rát mà má vẫn kiên trì từng mẻ. “Làm vậy mới ra được cái chất quê, chứ không khéo là hư hết.” Mắm nêm để dành chấm khế, cuốn rau sống, có thêm ít đậu bắp luộc, chuối chát nữa thì... thôi rồi. Cái vị mắm nồng nàn hòa với chát, cay, mặn, ngọt của rau củ – nói sao cho xiết.
Giọt nước mắm – giọt tình má dành cho con
Có lần, má gói cho tui chai nước mắm khi tui về lại Sài Gòn sau Tết. Bọc kỹ lưỡng trong túi nilon, khăn tay, rồi còn bỏ vô cái hộp bánh Trung thu cũ. Má nói: “Má pha sẵn rồi, có tỏi, có ớt, nước mắm cá cơm nhà mình, để ăn dần nghen. Ngoài đó nước mắm toàn mặn chát à.”
Tới lúc khui ra, cái mùi quen thuộc làm tui muốn khóc. Tự nhiên nhớ má da diết. Nhớ cái dáng người gầy nhom mà bếp núc chẳng bao giờ lơi tay. Nhớ lúc nhỏ, tui ăn cơm chan nước mắm với tóp mỡ giòn rụm, vậy mà thấy ngon nhất đời.
Nước mắm ở quê không trong veo như nước suối đâu, nó sánh, màu hổ phách, thơm mùi cá ủ chín tới. Cái hương ấy mà chan cơm trắng, hay làm mắm kho thịt ba rọi thì thôi rồi… Mấy bữa trời mưa dầm, chỉ cần nồi mắm kho đậu hũ, chút rau lang luộc là cả nhà ấm bụng.
“Mắm là của nhà mình, chớ không phải món lạ lùng chi đâu”
Con nít bây giờ, có đứa ăn mắm mà ghiền, mà mê cái mùi lạ lạ đó hơn cả xúc xích chiên. Tụi nhỏ hàng xóm tui, đứa nào cũng biết “má Út bên kia đường làm mắm ruốc ngon dữ lắm”, tụi nó mua ổ bánh mì không, rồi chạy qua xin một muỗng mắm ruốc xào sả ớt, kẹp vô là xong bữa sáng. Có bữa còn nói: “Dì ơi, dì xào cay nhiều chút nghen, con thích vậy đó!”
Cái món mắm tưởng đâu là thứ bình thường, nghèo nàn, hóa ra lại đi vào lòng người bằng sự thật thà, mộc mạc như chính người quê mình. Mỗi vùng có một cách làm, mỗi nhà có một bí quyết riêng, vậy mà ăn chỗ nào cũng thấy… thân quen.
Món mắm – sợi dây giữ tình quê
Tui có nhỏ bạn ở tận Đà Lạt, má nó gốc Bình Thuận. Bữa nó ghé chơi, nghe mùi mắm kho trong bếp mà nước mắt rưng rưng. Nó nói: “Hồi nhỏ, má tao cũng hay kho mắm với cà tím như vậy nè… lâu rồi không ăn, không nghe mùi luôn á.”
Chén cơm quê xưa không chỉ là bữa ăn, mà là ký ức, là cả vùng trời tuổi thơ. Là khi ta còn nhỏ, còn được nghe tiếng má réo: “Rửa tay lẹ, vô ăn cơm!”, còn được thấy má nghiêng nghiêng bên nồi mắm đang sôi, nghiêng nghiêng cả một đời tảo tần.
Ký ức còn thơm hoài trong từng giọt mắm
Giờ đây, dù đi đâu, ăn món gì sang trọng mấy, thì cái món mắm ruốc xào sả ớt với dĩa rau luộc, chén nước mắm pha tỏi ớt... vẫn là thứ khiến người ta thấy ấm lòng. Làm sao quên được cái cảnh ba má ngồi chẻ rau, bẻ cọng rau đắng, nhắc từng đứa con “ăn rau cho dễ tiêu”, mà lòng họ thì lo tiêu cả cuộc đời vì con cái.
Cái giàn mướp trước sân, cái chạn bếp cũ, cái lọ mắm kho còn thơm tới bữa sau... mọi thứ như còn đây mà cũng xa vời lắm rồi. Người còn, người mất. Nhà còn, bếp vẫn đỏ lửa. Nhưng người bưng mắm cho mình đã chậm đi một bước. Tui sợ mình quên, sợ không kể lại thì tụi nhỏ không biết: ngày xưa, người ta sống với nhau bằng chén mắm mặn – mà đầy nghĩa tình.
Mắm không chỉ là món ăn – mà là cách người quê giữ nhau lại
Thành phố có đủ món ngon, nhưng có bữa, tui chỉ muốn ăn dĩa cơm trắng, chan nước mắm tỏi ớt, bên cạnh miếng cá chiên và trái dưa leo. Vị mặn của mắm, cay của ớt, và cái thơm ngai ngái của cá quê – làm tui thấy như có má ngồi kế bên, lặng lẽ múc cơm, nhắc khẽ: “Ăn đi con, bữa nay má làm mắm ruốc ngon lắm…”
Mỗi khi mắm được dọn ra, tui lại thấy cả một đời người trong đó. Không chỉ là má, mà cả bà ngoại, cả ông nội. Những người lặng lẽ ủ từng hũ mắm, phơi từng nắng, khuấy từng lần, để đến giờ mình vẫn còn được ăn, được nhớ, được biết quê hương là gì.
Lời gửi gắm cuối cùng – cho những ai từng yêu bữa cơm quê
Nếu bạn từng ăn mắm kho, từng thấy nước mắm rỉ rỉ từ lu ra từng giọt vàng óng, từng ngửi mùi mắm xào sả ớt mà thấy tim mình run run – thì chắc bạn cũng như tui, đang nhớ một ai đó, một nơi nào đó rất xa.
Đừng ngại nói một lời cảm ơn với quá khứ. Với má. Với bà. Với bữa cơm không thịt mà đầy ắp yêu thương.
Mắm là vậy đó. Không hoa mỹ. Không cầu kỳ. Nhưng nó giữ mình lại – bằng hương. Bằng vị. Bằng cả tình yêu xưa cũ.
Ai thèm mắm, nhớ ghé Shopee: shopee.vn/huongtrungfood
Hay vô coi ở: 🌐 huongtrung.vn nghen.
Má tui cũng hay coi Facebook: facebook.com/nuocmamhuongtrung
Để xem tụi nhỏ nấu món gì lạ lạ với mắm. Còn hết mắm đột xuất thì cứ gọi liền: ☎ 0853721033 – nghe giọng thân quen mà ấm lòng liền.
Nhận xét
Đăng nhận xét