Cơm Mắm – Ngọt Lịm Hương Quê
Mỗi lần ngồi giữa phố thị chật chội, xe cộ nhằng nhịt, người đông mà lòng lại lạc lõng, tôi hay thèm một bữa cơm quê. Không cần cao lương mỹ vị, chỉ cần chén cơm trắng, dĩa rau luộc còn đọng nước, miếng cá nướng cháy cạnh, thêm chén mắm ruốc xào sả ớt là đủ thấy đời ngọt lịm. Lúc đó, cái bụng no không quan trọng bằng cái hồn được sưởi ấm. Và tôi lại nhớ má, nhớ căn bếp ám khói mùi rơm, nhớ tiếng leng keng cái nồi đất cọ vào thìa nhôm, nhớ tiếng má gọi vọng ra:
– Cơm xong rồi, tụi bây vô ăn lẹ, mắm còn nóng hổi nè.
Mắm – món mà nhiều người nghe qua đã nhăn mặt, vậy mà với tôi, đó là thứ hương quê ăn sâu vào máu thịt. Mỗi loại mắm là một phần ký ức, một khúc nhỏ tuổi thơ, gói trong cái mặn mòi mà chan chứa tình thương.
Mắm ruốc xào sả ớt – món ăn của những ngày bận rộn
Hồi đó nhà đông con, má làm dâu, lại chăm cả ruộng, rẫy, heo, gà, nên bữa cơm nào cũng nhanh gọn. Có những ngày bận tới mức không kịp nấu canh, má lấy hũ mắm ruốc ra, xào lẹ với sả ớt cay nồng, để đó ăn dần. Chỉ cần chan một ít lên cơm nóng là đưa cơm muốn xỉu.
– Cái món này ăn cơm nguội cũng ngon, không cần đồ kho nữa, má nói vậy.
Tôi nhớ hồi lớp ba, có bữa trời mưa dầm, ba chở tôi về bằng chiếc xe cà tàng. Về tới nhà, lạnh run cầm cập, mở nắp nồi ra, thấy tô mắm ruốc nằm giữa mâm, bên cạnh là chén cơm má xới sẵn. Tôi vừa ngồi xuống, má dúi vô tay cái khăn lau đầu, vừa nói:
– Ăn đi con, má có xào mắm, cay cay cho ấm bụng.
Chao ôi, cái hương sả ớt quện với ruốc, thơm tới nao lòng. Vị mắm đậm đà, vừa cay, vừa mặn, vừa có gì đó giống như... má. Mặn mòi, chân chất, mà ấm áp lắm.
Mắm nêm – món của những chiều lội đồng
Mùa hè, tụi nhỏ tụi tôi hay đi móc cua, bắt ốc, mồ hôi nhễ nhại, chân tay lấm lem. Về tới nhà, má đã trộn xong dĩa gỏi mít non với mắm nêm, rau thơm, đậu phụng, hành phi thơm lừng.
Tôi hay giành phần trộn, tay vừa làm vừa lén liếm ngón tay. Má mắng:
– Cái thằng, tay còn dơ mà đụng đồ ăn, để má làm cho!
Rồi má múc ra dĩa:
– Mắm nêm má ủ hồi Tết, thơm hén?
Tôi gật đầu lia lịa, nước miếng ứa ra. Cái vị mắm nêm quê mình đâu giống mắm ở chợ. Nó sánh, thơm, nồng mà không gắt. Khi ăn cùng gỏi hay cuốn bánh tráng, nó không chỉ là nước chấm, mà là linh hồn của món ăn.
Bữa cơm chiều hôm đó, ba còn nói:
– Mấy đứa nhỏ Sài Gòn chắc hổng biết mắm nêm là gì đâu heng.
Má bật cười, giọng nhỏ nhẹ:
– Vậy tụi mình ráng giữ cho tụi nhỏ sau này còn biết mùi quê.
Nước mắm – giọt vàng của cả một đời người
Nhà tôi có một hũ nước mắm đặc biệt, má gọi là “mắm để cất”. Loại nước mắm này má mua riêng từ dì Ba ở Phan Thiết, nói là để dành kho cá, rim thịt. Mỗi lần mở nắp, cả nhà thơm lừng mùi cá cơm chín nắng.
– Con ngửi thử coi, thơm như mật ong hông? – má nói, tay cẩn thận đong từng vá mắm như đong vàng.
Nước mắm trong veo, sóng sánh màu hổ phách. Cái giọt đó, nó là cả tháng trời phơi nắng, là mồ hôi người làm mắm, là cả một vùng biển nằm gọn trong cái chai.
Tôi lớn lên giữa tiếng lục cục của những chiếc chai mắm va nhau, tiếng má căn dặn mỗi lần đi chợ:
– Nhớ lựa cá ngon, má kho với nước mắm cũ. Cá dở mà gặp mắm ngon, cũng đỡ được một bữa.
Tới giờ, tôi vẫn nhớ lần đầu kho cá riêng ở thành phố. Mọi thứ đầy đủ, duy có nước mắm là lạ vị. Kho xong, ngửi mùi không thấy “ra cái hơi quê” như má thường nói. Cái mùi thiếu vắng ấy, làm tôi rưng rưng.
Mắm kho – món của những ngày tụ họp
Bà con bên nội lâu lâu lại về quê một lần, rộn ràng như Tết. Mỗi lần vậy, má hay nấu nồi mắm kho to đùng, đầy đủ cá linh, ba khía, cà tím, thịt ba chỉ, rau rừng đầy một mâm. Mấy đứa nhỏ thì chạy giỡn, người lớn tụm lại bên mâm, nói chuyện đời, chuyện mùa vụ.
Có lần chị hai chọc:
– Mắm kho mà thiếu mắm Hương Trung của má là mất ngon liền.
Má cười:
– Ờ, mắm đó má quen mua rồi, thấy thơm, chắc tay.
Chẳng ai để ý chuyện đó quảng cáo hay không. Với tụi tôi, mắm là mắm, là má, là bữa cơm chung, là những buổi chiều cả nhà ngồi sát lại, vừa ăn vừa hít hà vị cay, vị mặn, vừa nghe tiếng muỗi vo ve lẫn trong tiếng cười.
Mắm xào – món cứu đói những ngày cuối tháng
Tôi còn nhớ hồi học đại học, tiền trọ, tiền học phí, tiền điện nước… đủ thứ khiến túi lúc nào cũng lép. Mỗi tháng má gửi lên một hũ mắm xào, bỏ vô lọ thủy tinh, dán kỹ từng lớp giấy báo, gói trong túi ni lông.
– Má xào để tủ lạnh ăn dần nghen, cay lắm đó, chừa chén cơm nóng là hết xảy.
Mỗi lần hết tiền, tôi chỉ cần có chén cơm nguội, mắm xào, thêm quả trứng luộc là đủ. Nhắm mắt lại ăn cũng thấy ngon. Bạn cùng phòng ăn thử một lần, xong hôm sau gọi điện về nhà hỏi má cách làm. Nó nói:
– Tao không ngờ mắm gì đâu mà ghiền như vậy, má mày đúng là cao thủ.
Tôi cười hề hề:
– Ờ, má tao nấu mắm từ cái tâm đó mày ơi.
Nhớ má, nhớ bữa cơm chiều
Giờ má đã yếu, không còn quanh quẩn dưới bếp nữa. Mỗi lần tôi về quê, má hay hỏi:
– Con còn ăn mắm không? Má sợ mấy đứa thành phố nó chê mùi mắm quê mình.
Tôi cười:
– Con mà chê mắm là má từ luôn đó nghen!
Vậy là má vui, chậm rãi mở nắp hũ mắm, tay run run mà lòng thì chắc nịch. Bữa cơm quê có thể đơn sơ, nhưng với tôi, đó là nơi trái tim mình luôn hướng về.
Mắm không chỉ là món ăn. Nó là kỷ niệm, là tình thương, là mùi hương mà mỗi lần nhớ tới, tôi thấy lòng mình mềm lại như cơm mới chín. Tôi thương má, thương cả hương mắm thơm nồng bay ra từ bếp nhỏ, thương luôn tiếng gọi giục ăn cơm lúc chiều tà...
Ai có đi xa, có làm gì lớn lao ngoài đời, cũng đừng quên một điều nhỏ xíu: một bữa cơm quê, một chén mắm dân dã, và một tiếng gọi thân quen của người mẹ.
Ai thèm mắm, nhớ ghé Shopee: shopee.vn/huongtrungfood hay vô coi ở huongtrung.vn nghen.
Má tui cũng hay coi Facebook facebook.com/nuocmamhuongtrung để xem tụi nhỏ nấu món gì lạ lạ với mắm.
Còn hết mắm đột xuất thì cứ gọi liền: ☎ 0853721033 – nghe giọng thân quen mà ấm lòng liền.
Viết bởi một người con xa quê, còn thương lắm mùi mắm má làm.
Nhận xét
Đăng nhận xét