Mắm Hương Trung – Ký Ức Từ Những Ngày Cơm Nghèo
Cơm trắng, cá khô, mắm – những bữa ăn mà người lớn hay gọi là "cơm nghèo", nhưng lại chứa đựng đầy đủ sự ấm cúng và yêu thương. Với mắm Hương Trung, tôi đã tìm lại được hương vị ấy – giản dị mà trọn vẹn.
I. "Cơm nghèo" – mà sao lại nhớ hoài?
Hồi nhỏ, tôi cứ hay thắc mắc hoài: sao nhà mình ăn cơm với mắm hoài vậy? Mỗi lần má lấy cái hũ mắm ruốc từ trong chạn ra, mở nắp, cái mùi đặc quánh thơm nức tràn ra cả gian bếp. Tôi chun mũi: “Má ơi, sao con thấy tụi bạn được ăn thịt bò, cá hồi, còn mình toàn mắm không vậy má?”
Má cười, lấy đũa quẹt nhẹ một chút mắm ruốc lên chén cơm tôi: “Con ăn đi, mắm này má làm hồi Tết đó, có xào sả ớt rồi, cay cay, mặn mặn, ăn với cơm nóng là hết sẩy.”
Vậy mà ăn vô rồi thì quên hết mọi thắc mắc. Cái vị mắm ruốc má xào thơm lừng, quyện sả băm vàng ươm, tóp mỡ giòn rụm… Ăn một miếng cơm là phải thêm một miếng mắm. Cơm trắng chan chút nước mắm kho quẹt từ hôm qua còn dư, chấm thêm trái cà pháo, là cả tuổi thơ ùa về, ngồi xung quanh mâm cơm xưa bằng gỗ đã nhẵn bóng vì bao bàn tay chạm qua.
Cơm nghèo, người lớn gọi vậy, nhưng tôi thấy đâu có nghèo gì đâu. Mâm cơm có ba, có má, có mấy anh em cười giỡn chí chóe, có con chó nhỏ nằm lim dim dưới chân bàn. Ngoài kia là những trưa nắng cháy da, nhưng trong nhà, dưới mái lá đơn sơ, là cả một thế giới yêu thương.
II. Món mắm – hồn của bữa cơm quê
Mỗi lần nhắc tới mắm, lòng tôi lại thấy xao xuyến lạ thường. Không hiểu sao, giữa vô vàn món ăn sơn hào hải vị, chỉ một chén mắm kho mặn mòi, một dĩa mắm ruốc xào cay, hay một ít nước mắm nhĩ trong veo chan vào chén cơm nóng – lại khiến tôi cảm thấy đủ đầy.
Hồi đó, má hay nói: “Mắm không phải chỉ để ăn, mà để nhớ.” Tôi chưa hiểu câu đó lúc còn nhỏ. Nhưng lớn lên, đi xa nhà, mới thấm.
Có lần tôi về quê bất ngờ, má đang ngồi ngoài bếp, tay thoăn thoắt đảo chảo mắm nêm xào thịt ba rọi. Hương thơm dậy lên khiến bụng tôi sôi lên từng hồi. Má không nhìn lên, chỉ hỏi gọn lỏn:
– Con về đó hả? Có đói bụng hông?
Tôi cười, ngồi bệt xuống đất như hồi còn nhỏ:
– Đói chớ! Lâu rồi con thèm mắm nêm quá trời luôn á má.
Má chỉ gật đầu, múc ra dĩa: “Má xào cay nhẹ cho con, đừng có la nghen.”
Dĩa mắm nêm nghi ngút khói, màu sậm đậm đà, có miếng thịt ba chỉ cắt vừa ăn, tóp mỡ vàng óng, và chút hành phi rắc lên cho thơm. Ăn một miếng, nước mắt muốn rớt ra. Không phải vì cay – mà vì nhớ.
III. Những buổi trưa trong căn bếp nhỏ
Hồi nhỏ, nhà tôi nghèo thiệt. Cơm trắng là quý lắm rồi. Có bữa chỉ có cơm nguội chan nước mắm, thêm miếng khô cá dằn lửa than nướng giòn, ăn mà nghe từng âm thanh rôm rốp. Má hay nói:
– Ăn đi con, cá khô nhà mình ướp bằng nước mắm thiệt, không có tẩm đường, ăn vừa mặn vừa ngọt hậu, đã lắm.
Những hôm trời mưa dầm, má sẽ làm mắm kho. Mắm cá cơm nấu với thịt ba chỉ, đậu rồng hoặc chuối cây, đổ chút nước dừa cho dịu vị. Món đó phải ăn với cơm nóng mới ra hết cái ngon. Cái ngon không chỉ ở hương vị – mà còn ở cảnh cả nhà ngồi lại bên nhau, má vừa múc mắm, ba vừa gắp rau, tôi thì vừa ăn vừa lau mồ hôi vì cay.
Ký ức sâu nhất trong tôi chắc là món mắm xào sả ớt má làm mỗi lần gần Tết. Mắm ruốc mua từ Phan Thiết, loại mịn, thơm, không gắt mùi, má tự xào lấy. Cái mùi sả, ớt, mắm… quyện lại, thơm đến độ hàng xóm đi ngang cũng ghé vô hỏi:
– Bà Sáu làm mắm gì mà thơm dữ vậy?
Má cười:
– Mắm ruốc Hương Trung á, bà mua thử coi, tôi xào tới Tết mới ăn hết nghen!
IV. "Con nít giờ ăn mắm mà ghiền luôn"
Giờ tôi có con rồi, sống ở thành phố. Vợ chồng đi làm suốt ngày, ít có thời gian nấu nướng. Vậy mà có hôm, con gái nhỏ lại hỏi:
– Ba ơi, nhà mình còn mắm gì mặn mặn, cay cay, ăn với cơm hông?
Tôi đứng sững lại. Hình như cái hương vị quê, cái món mắm má tôi từng nấu… giờ lại chạm vào ký ức của đứa con tôi – một đứa nhỏ sinh ra giữa thành phố, chưa từng lớn lên bên ruộng đồng hay bếp củi.
Hôm đó, tôi lấy trong tủ ra hũ mắm ruốc xào sẵn của má gửi lên. Món má tự tay làm, gửi xe đò lên Sài Gòn mỗi lần nghe tôi gọi điện than "thèm mắm quá má ơi." Con bé ăn thử rồi reo lên:
– Ngon quá! Con ăn với trứng chiên nha ba!
Tôi bật cười. Má tôi mà biết chắc cười móm mém hoài không ngớt. Má hay nói: “Con nít giờ lạ ghê, ăn mắm ruốc mà ghiền luôn.”
V. Một lần đi xa, cả đời mang theo hương vị cũ
Tôi đi làm xa, có thời gian công tác tận miền Bắc, mùa đông lạnh tê người. Trong ba lô tôi mang theo lúc nào cũng có một hũ mắm ruốc, một chai nước mắm nhĩ. Có người bạn cùng phòng thấy tôi cặm cụi chan nước mắm vào tô cơm, hỏi:
– Ăn mặn vậy không sợ bịnh hả?
Tôi cười: “Không phải ăn vì mặn. Ăn vì nhớ.”
Nhớ má, nhớ nhà, nhớ những bữa cơm nghèo mà đầy ắp tiếng cười.
Có người nói mắm là mùi vị khó ăn, nhưng với tôi, nó là mùi vị của thương yêu. Là những ngày chạy lon ton theo má ra chợ, chọn từng con cá cơm tươi rói để về ủ mắm. Là tiếng ba dặn:
– Đừng ăn nhiều mắm kho, nóng bụng. Nhưng mà ngon thiệt heng!
VI. Lời nhắn gửi từ một người con xa quê
Hôm nay, tôi ngồi đây, viết mấy dòng này khi bên ngoài trời đang mưa. Mùi mắm ruốc xào của má vẫn còn thoảng đâu đó trong trí nhớ. Cơm trắng, mắm, cà pháo – nghe có vẻ nghèo, nhưng tình yêu thì chưa bao giờ thiếu. Tôi học được nhiều thứ từ món mắm: cách chịu đựng, biết ơn, trân trọng từng hạt cơm, từng giọt nước mắm chắt ra từ bao giọt mồ hôi người quê.
Nếu bạn từng ăn mắm – hãy ăn như đang trở về một miền ký ức. Nếu bạn chưa từng ăn – hãy thử, để hiểu vì sao người ta có thể nhớ một món ăn đến cả đời.
Ai thèm mắm, nhớ ghé Shopee: shopee.vn/huongtrungfood hay vô coi ở huongtrung.vn nghen.
Má tui cũng hay coi Facebook facebook.com/nuocmamhuongtrung để xem tụi nhỏ nấu món gì lạ lạ với mắm.
Còn hết mắm đột xuất thì cứ gọi liền: ☎ 0853721033 – nghe giọng thân quen mà ấm lòng liền.
~ Hương vị quê, có thể đựng trong hũ mắm – nhưng không bao giờ gói gọn trong ký ức. Nó đi theo ta, cả đời.
Nhận xét
Đăng nhận xét