TÌM LẠI MÙI HƯƠNG CŨ, TÌM LẠI CẢM GIÁC XƯA
TÌM LẠI MÙI HƯƠNG CŨ, TÌM LẠI CẢM GIÁC XƯA
Có những ngày giữa cuộc sống hối hả nơi phố thị, tôi bỗng thèm một mùi hương quen thuộc — cái mùi mằn mặn, nồng nồng của mắm ruốc, mắm nêm, mắm kho… Mùi đó nghe thì dân dã, nhưng lại đủ sức kéo cả ký ức tuổi thơ tôi ùa về, rõ ràng như mới hôm qua thôi.
Hồi nhỏ, nhà tôi nằm cuối xóm, sát cánh đồng. Bữa cơm quê ngày ấy chẳng có cao lương mỹ vị gì, chỉ quanh quẩn vài món giản đơn. Nhưng thiệt lạ, tôi nhớ như in từng hương vị, từng tiếng leng keng của chén đũa, và cả dáng má lom khom bên bếp tro chiều.
1. Bữa cơm quê – nơi lưu giữ cả trời ký ức
Ngày xưa, bữa cơm chiều thường chờ má nhóm bếp. Tiếng củi cháy tí tách, khói lan khắp nhà, mùi mắm kho, mắm xào sả ớt bay lên, quyện cùng gió đồng, nghe vừa mặn vừa thơm. Má hay nói:
– “Cơm quê nghèo chớ đượm tình nghe con. Có mắm là có cơm rồi.”
Thiệt tình, chỉ cần chén cơm trắng, chén mắm ruốc rim sả ớt cay cay là đã ngon tới nao lòng. Ngồi quanh mâm, cha chan mắm nêm ăn với rau luộc, còn má thì kho mắm với thịt ba rọi. Tôi nhỏ xíu, chỉ khoái chấm mắm vào miếng xoài non, chua chua, cay cay, mặn mặn – ăn mà lè lưỡi, nhưng vẫn cứ gắp hoài.
Mấy món mắm ngày đó có vị rất khác – không phải vì công thức gì đặc biệt, mà bởi trong đó có cả tấm lòng người làm. Mắm ruốc, má tôi thường tự làm. Má bảo:
– “Mắm ruốc phải phơi đủ nắng, chứ dở chừng là hư liền, phí công lắm.”
Tôi nhớ má đứng giữa sân, tay đảo mắm, gió thổi tóc bay, áo nâu sạm nắng. Hương mắm phảng phất quanh nhà, con nít hàng xóm chạy ngang cũng phải bịt mũi, cười khúc khích:
– “Trời ơi, nhà con Hai lại làm mắm nữa rồi kìa!”
Nhưng tới chừng mắm chín, mùi đã dịu lại, chỉ còn vị đậm đà quyện vào cơm nóng, ai ăn rồi cũng nhớ mãi.
2. Mắm – hương vị của ký ức và tình thân
Ngày ấy nghèo, không phải bữa nào cũng có thịt cá. Mắm là “linh hồn” của bữa cơm, là thứ không thể thiếu trong nhà. Má hay nói vui:
– “Nhà mình mà hết mắm là coi như hết vị luôn đó nghe.”
Tôi nhớ rõ nhất là những hôm mưa dài. Cả nhà ngồi quanh bếp lửa, ngoài trời rả rích, trong nhà thơm lừng mùi mắm kho tiêu. Má cho thêm chút đường, vài lát gừng, nấu sôi liu riu cho tới khi mắm sệt lại, bóng lưỡng. Cha thì lấy chén cơm chan nước mắm, cười:
– “Trời lạnh, ăn vầy mới đã.”
Mắm kho nhà quê đâu có cầu kỳ, chỉ là mắm ruốc nấu cùng thịt ba chỉ, thêm sả ớt cho dậy mùi. Nhưng hễ ai từng ăn qua rồi, sẽ nhớ hoài cái vị mằn mặn, cay cay, quyện với cơm trắng thơm nức.
Còn nhớ Tết năm nào, má làm mắm ruốc xào sả ớt để dành. Bà cười:
– “Làm dư chút, Tết mấy đứa con xa về còn có mà ăn cơm nóng.”
Lúc đó tôi chẳng nghĩ gì nhiều, chỉ biết món mắm má làm ngon thiệt. Giờ xa quê, mỗi lần mở hũ mắm ra, hương vị ấy lại khiến tim tôi thắt lại – vừa thương, vừa nhớ.
3. “Con nít giờ lạ ghê, ăn mắm ruốc mà ghiền luôn!”
Hôm nọ, tôi đem hũ mắm ruốc má gửi ra thành phố. Đem ra mở trong nhà trọ, mùi lan ra nức nở. Con bé bạn cùng phòng nhăn mũi:
– “Trời đất, cái gì mà nặng mùi dữ vậy?”
Tôi cười, nói nhỏ:
– “Mắm ruốc đó. Mắm quê tôi đó nghen!”
Nó thử chấm một miếng, ban đầu còn do dự, sau ăn thêm miếng nữa, rồi gật gù:
– “Ngộ ghê, tưởng không ăn nổi mà ngon thiệt á. Con nít giờ lạ ghê, ăn mắm ruốc mà ghiền luôn.”
Tôi cười, nghe câu đó mà thấy ấm lòng. Có lẽ, mắm không chỉ là món ăn – nó là ký ức, là câu chuyện của từng vùng quê. Mỗi thìa mắm là một giọt nắng, giọt gió, giọt mồ hôi của người dân quê tôi – những con người sống chân chất, làm ra hương vị quê hương bằng cả tình thương và sự nhẫn nại.
4. Hương mắm – nhịp cầu của những nỗi nhớ
Giờ ở thành phố, mấy món mắm quê không dễ kiếm. Nhiều khi giữa đêm, tôi nằm nhớ nhà, nhớ cái mùi mắm nêm pha chanh ớt tỏi của má. Chỉ cần ngửi mùi đó thôi là biết: “Má đang làm món gì đó ngon lắm cho tụi nhỏ.”
Có lần tôi gọi về:
– “Má ơi, con nhớ mắm ruốc quá.”
Má cười, nói giọng nhẹ như gió:
– “Mai má gửi ra cho hũ, ăn cho đỡ nhớ nghen. Mắm này má làm hồi Tết đó, còn thơm lắm nghe.”
Và đúng là mắm của má luôn thơm theo cách riêng. Không chỉ mùi thơm, mà là cái “hương tình” lan tỏa. Mở nắp ra, là thấy cả tuổi thơ ùa về – thấy mái nhà nhỏ, thấy dáng cha bên bàn ăn, thấy má cười hiền giữa gian bếp khói.
Bữa cơm quê đơn giản, nhưng đủ ấm lòng. Cơm trắng, mắm ruốc, rau luộc, dưa cải. Vậy thôi mà ngon đến nao lòng. Bởi trong từng món ăn ấy, có cả tình thương, nỗi nhớ và sự gắn bó mà dù đi đâu xa, cũng chẳng thể nào quên.
5. Mắm – sợi dây nối những thế hệ
Có một điều tôi nhận ra: mắm không chỉ giữ hương vị, mà còn giữ nếp nhà.
Tụi nhỏ bây giờ ăn pizza, hamburger, đồ Hàn, đồ Nhật… nhưng hễ má kho mắm, là đứa nào cũng chạy vô bếp. Một đứa vừa hít hà vừa nói:
– “Thơm quá má ơi, cay mà ngon ghê!”
Má lại cười:
– “Thấy chưa, tưởng không ăn mắm, mà ăn rồi là nhớ hoài đó nghen.”
Hồi tôi còn bé, má cũng nói y vậy với tôi.
Giờ nghe má nói lại, lòng chợt nghẹn – hóa ra, hương vị của mắm không chỉ nằm ở món ăn, mà là ký ức được truyền qua từng thế hệ.
Mắm không chọn giàu nghèo. Nhà sang cũng có thể ăn mắm, nhà quê cũng ăn. Nhưng ăn mắm thì phải ăn bằng cả tấm lòng. Bởi mắm không chỉ mặn – nó mặn của biển, của giọt mồ hôi, và của tình thương.
6. Có những nỗi nhớ không cần gọi tên
Thỉnh thoảng tôi lại ra ban công nhỏ, lấy chén cơm nóng, múc chút mắm ruốc má gửi, chấm miếng xoài xanh, rồi ngồi ngắm mưa. Cảm giác như đang ở quê. Tiếng mưa rơi nghe như tiếng chày giã gạo xa xưa, mùi mắm lan nhẹ trong gió.
Tôi nhớ bữa cơm xưa – khi cả nhà ngồi quây quần, chẳng ai vội, chẳng ai cắm cúi vào điện thoại. Cha kể chuyện đồng ruộng, má cười giòn, tôi gắp cho em miếng cá kho. Giản dị vậy mà sao giờ tìm lại khó quá.
Giờ lớn rồi, mỗi người mỗi nơi. Má vẫn giữ thói quen làm mắm, phơi nắng đều đặn. Má bảo:
– “Làm cho tụi bây xa quê có mà ăn. Mắm má làm, tụi bây ăn là yên tâm.”
Nghe giọng má bên kia điện thoại, lòng tôi chùng xuống. Có lẽ, với má, mắm không chỉ là món ăn – đó là cách má gửi tình thương, gửi hương quê cho con cái bốn phương.
7. Tìm lại mùi hương cũ – tìm lại cảm giác xưa
Có những thứ tưởng chừng nhỏ nhặt, nhưng lại níu giữ ta cả đời. Như mùi mắm ruốc trên bếp tro, hũ mắm nêm bên cửa sổ, hay tiếng má gọi vọng ra sân:
– “Vô ăn cơm nghen con, mắm kho chín rồi đó!”
Tôi tin, mỗi người Việt xa quê đều có một “mùi quê” của riêng mình. Với tôi, đó là mùi mắm – thứ hương nồng nàn, vừa dân dã vừa sâu sắc như chính con người quê tôi.
Có thể, người ta sẽ cười khi nghe tôi nói “mùi mắm là mùi hạnh phúc”. Nhưng đúng là vậy đó. Vì trong mùi ấy, tôi thấy lại cả tuổi thơ, thấy lại những người thân yêu, thấy lại chính mình – cái tôi nhỏ bé, ngồi bên bếp lửa, chờ má bới chén cơm chan mắm nêm.
8. Lời dặn của má và một chút tình gửi lại
Trước khi tôi lên xe trở lại thành phố, má dúi vào tay tôi mấy hũ mắm nhỏ, cẩn thận dặn:
– “Đi xa nhớ ăn cho có bữa cơm đàng hoàng, đừng ăn mì hoài. Mắm này má làm kỹ lắm, ăn được lâu, nhớ đừng quên hương vị quê mình nghen con.”
Tôi cầm mấy hũ mắm, mắt cay xè.
Giữa dòng người vội vã, tôi nhận ra, mình vẫn mang theo quê hương – trong từng giọt mắm, trong từng hơi thở.
Và nếu ai đó cũng đang nhớ mùi hương cũ, nhớ cái vị mặn mòi của quê nhà, nhớ bữa cơm có tiếng má cười, tiếng chày giã gạo xa xa… thì đừng ngại tìm lại một chút ký ức đó.
Ai thèm mắm, nhớ ghé Shopee: shopee.vn/huongtrungfood
Hay vô coi ở huongtrung.vn nghen.
Má tui cũng hay coi Facebook facebook.com/nuocmamhuongtrung để xem tụi nhỏ nấu món gì lạ lạ với mắm.
Còn hết mắm đột xuất thì cứ gọi liền: ☎ 0853721033 – nghe giọng thân quen mà ấm lòng liền.
Bởi vì, đôi khi chỉ cần mở nắp hũ mắm, là cả quê hương đã trở về…
Nhận xét
Đăng nhận xét